Heinrich Bullinger (1504 –1575)
van drs. H. Veldman

Waarom willen we aandacht geven aan Heinrich Bullinger?
Zijn geboortejaar ligt precies vijf eeuwen achter ons en dus wordt er – zeker in Zwitserland – feest gevierd vanwege dit halve millennium. Maar waarom zou Nederland hierin moeten participeren? Hebben wij iets met Bullinger? Vreemde vragen eigenlijk. Het laat zien waar het bij ons op vast zit: Wij kennen hem niet, hij is voor velen onder ons de grote onbekende. Maar als men nu ontdekt dat Bullinger thuis hoort in de rij van kerkhervormers, dan wil men toch wel graag weten: wie is hij precies en wat mocht hij betekenen voor christenen toen en wellicht ook nog voor die van nu.

Drs. H. Veldman neemt ons mee op een historische reis door het leven van Bullinger en laat iets zien van de strijd en keuzes die Bullinger moest maken. Hij heeft gestreden tegen ‘Rome’ en tegen de ‘radicalen’. Vandaag kunnen we van Bullinger leren dat zijn strijd niet tegen mensen was gericht, maar tegen hun leer. Een noodzakelijke, niet gezochte strijd. Voor Bullinger is het Woord van God, zoals de Bijbel dat laat horen, beslissend geweest. Bij hem kom je geen (hermeneutische) twijfels tegen over de betekenis van de woorden van God.

Wie de moeite neemt om het levensverhaal van Bullinger te lezen, zal inderdaad ontdekken dat hij aan de protestanten van nu heel wat te zeggen heeft. Men kan veel van hem leren. Voor de versterking van het geloof, ook voor hulp bij spannende kwesties nu, voor het vertrouwen dat het met de kerk van Christus zeker goed zal komen als ze haar Heer in alles blijft volgen. Bij Heinrich Bullinger kan men zien hoe dat gaat. Hij was standvastig, dienend, samenbindend.

Het postmodernisme in bijbels licht
van mw. F.G. Oosterhoff

In 1999 verscheen in Canada van de hand van mevrouw Oosterhoff het boek POSTMODERNISM, A CHRISTIAN APPRAISAL. Dit boek is opgebouwd uit vijf lezingen. Iedere lezing handelt over een ander aspect van het postmodernisme. Mevrouw Oosterhoff analyseert en beoordeelt het postmodernisme vanuit een christelijk perspectief en helpt zo om grip te krijgen op de ontwikkelingen om ons heen.
Het Nederlandstalige cahier bevat een actualisering en aangevulde bewerking van een deel van de Engelstalige versie over het postmodernisme met het oog op de lezers in Nederland.

Vanwege de omvang van het onderwerp is het niet mogelijk om in een cahier recht te doen aan alle facetten van het postmodernisme. Mevrouw Oosterhoff concentreert zich op die aspecten die in haar opinie centraal zijn. Deze omvatten de volgende:

• de houding van het postmodernisme ten opzichte van sociale gerechtigheid;
• de postmoderne verwerping van westerse tradities en van westerse kentheorieën;
• postmoderne literaire theorieën;
• postmoderne invloeden op de christelijke theologie, de christelijke religie en de christelijke levensstijl.

Het cahier heeft een tweeledig doel. In de eerste plaats wil de auteur iets uitleggen waarom de huidige denkers moderne gewoonten en geloofssystemen wensen te vervangen. Het tweede en meer omvattende doel is de nieuwe wereldbeschouwing te analyseren en te bepalen welke aspecten christenen moeten afwijzen en welke ze kunnen toepassen. Hoewel veel ideeën van het postmodernisme verworpen moeten worden heeft de beweging ook positieve elementen. Veel van de postmoderne kritiek op moderne gewoonten en denkwijzen dient ter harte te worden genomen. Bovendien zijn er postmoderne denkers die zich niet beperken tot kritiek op moderne benaderingen maar met levensvatbare alternatieven komen. Het is zaak dat christenen op de hoogte zijn niet alleen van de negatieve aspecten van het postmodernisme, maar ook van de positieve. De laatste zullen we slechts negeren tot onze schade.

Mevrouw Oosterhoff waarschuwt en bemoedigt. Daarvoor verkort iets uit het laatste hoofdstuk.
Van nature zijn wij kortzichtige wezens. We houden ons bezig met de dingen van het tegenwoordige leven en zijn tevreden met veel minder dan ons beloofd is.
We zijn halfhartige wezens die zich bezighouden met drank en seks en ambitie terwijl ons oneindige vreugde beloofd wordt. We zijn veel te gemakkelijk tevreden. We moeten elkaar herinneren aan deze dingen. Onze taak en situatie zijn niet wezenlijk anders dan die van de gelovigen in de dagen van Petrus. Onder het postmodernisme, zoals in elk ander tijdperk, moeten christenen de waarheid zoeken en belijden, zorg en respect tonen voor de naaste, het feit accepteren dat ze vreemdelingen zijn in de samenleving, en hun verwachting richten op de komende wereld.



Tot geloof komen
Christelijke bijbelstudies van ds. P. Niemeijer

Wie heeft in deze tijd nog behoefte aan een uiteenzetting over de erfzonde, de verkiezing of het geheim van de wedergeboorte? Met deze basale onderwerpen uit de gereformeerde leer hoef je vandaag aan de dag niet meer aan te komen. Geen behoefte aan somberheid. Het gaat om groeien en wel steeds meer.

Ds. Niemeijer heeft een aantal bijbelstudies gemaakt naar oude onderwerpen verwoord in de gereformeerde belijdenissen. Door deze bijbelstudies komt hij steeds weer tot de ontdekking dat het niet gaat om gereformeerde specialiteiten, maar om de leer van Christus.
In het nieuwe cahier heeft Ds. Niemeijer negen bijbelstudies gedaan over het thema tot geloof komen. Het zijn geen meditaties, ook geen exegetische studies en ook geen dogmatische uiteenzettingen. Nee, het zijn voluit bijbelstudies die afzonderlijk te lezen en te behandelen zijn, hoewel er een rode draad door de bijbelstudies loopt.

Dit cahier begint bij de situatie zoals die door de zondeval geworden is (1). Het vervolgt met de daardoor noodzakelijke wedergeboorte die zich voltrekt in het geloven in de Zoon (2,3). Maar dat geloven in de Zoon, mag dat ‘zomaar’? Waarop is dat gebaseerd (4,5)? Is er ook nog zoiets als ‘verkiezing en verwerping van eeuwigheid’ (6,7)? En welke zekerheid hebben wij nádat we tot geloof gekomen zijn (8,9)?
Voor bespreking in groepsverband is een aantal opmerkingen ter verdieping toegevoegd en vragen ter discussie.

Wanneer gezocht wordt naar onderwerpen voor bijbelstudieverenigingen is dit cahier zeer bruikbaar. Het helpt bij het vinden van bijbelse antwoorden op hedendaagse vragen in een tijd die zwanger is van charismatische vragen. Deze bijbelstudies kennen een inhoudelijk belang om richting te bepalen in discussies die nu gevoerd worden.
Licht vanuit de Schrift door de leer van Christus.



Dat ik toch vroom mag blijven...
Terugblik en bezinning op geloofskeuzen

van J. Veenstra

Jan Veenstra, verbonden als onderwijzer aan de gereformeerde basisschool in Emmen, brengt in dit nieuwe cahier onder woorden wat de betekenis van vroomheid is voor het geloof en ons dagelijks leven. Veenstra verstaat de taal van jongeren en zet het daardoor heel concreet en herkenbaar neer.

De auteur laat zien dat vroomheid niet zweeft, zich niet verheft, niet wereldvreemd is. Vroomheid kent een persoonlijke relatie met God, zij is betrokken bij broeders en zusters, zij is begaan met het lijden in deze wereld. Vroomheid roept de eeuwen door de kerk terug naar trouw aan Gods Woord en heiliging van het leven.

In de inleiding kondigt Veenstra de inhoud kernachtig aan:
“Wat is vroomheid? Dit lijkt wel een Pilatus-vraag. “Wat is waarheid,” zei de stadhouder. En hij bedoelde: daarop geeft elke filosoof weer een ander antwoord. Is dat ook zo met vroomheid? Kan elke theoloog haar op een eigen manier invullen en het tegelijk bij het rechte eind hebben?

Wees gerust: we gaan het niet hebben over filosofen en theologen. Een enkele keer zetten we de deur even voor hen op een kier, maar we willen geen rookgordijn van geleerdheid. We kijken vooral naar gewone mensen in hun dagelijks leven: mensen van vroeger en mensen van nu, denkers en doeners, volwassenen en kinderen. Jazeker: ook naar het leven van kinderen.

Is vroomheid niet een hopeloos ouderwets begrip? Wat moet je daarmee in een tijd, waarin iedereen mag geloven op zijn eigen manier? Waarom zou een ander vromer zijn dan jij, als het vooral om eigen ideeën en gevoelens zou gaan? Het is de vraag of we elkaar nog wel verstaan, zelfs wanneer we dezelfde woorden gebruiken.

Er is ook een valkuil. De Farizeeër uit de bekende gelijkenis streelde zijn ego met de stelligheid: hoe vroom ben ik! Maar wij formuleren de vraag anders: hoe ben ik vroom. Of, beter gezegd: hoe blijf ik vroom.”

Aan ieder hoofdstuk heeft Jan Veenstra bijbelgedeelten toegevoegd die je kunt lezen bij de behandelde onderwerpen. Daarom is dit nieuwe cahier ook heel geschikt om te gebruiken voor bijbelstudie avonden.



Groeien in kennis
Door dr. A.N. Hendriks

In het jaar dat dr. Hendriks 45 jaar dienaar van het Woord mag zijn, mag dit nieuwe cahier verschijnen. Ook in dit cahier laat ds. Hendriks zien dienstbaar te willen zijn aan het Woord. Groeien in geloof is een hedendaags item. Het is ook voluit een schriftuurlijk item. Groeien in geloof gaat hand in hand met groeien in kennis. Zo staat bijvoorbeeld in 2 Petrus 3 vers 18: Laat uw standvastigheid niet varen, maar groei in de genade en in de kennis van onze Heer en redder Jezus Christus. In Kolossenzen 1 vers 10 staat het zo: Dan zult u leven zoals het past tegenover de Heer, hem volkomen welgevallig. U zult vrucht dragen door al het goede dat u doet, uw kennis van God zal groeien en u zult door zijn luisterrijke macht de kracht ontvangen om alles vol te houden en alles te verdragen.
In de tijd van de Reformatie kwam het Woord weer in het centrum te staan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het geloof omschreven werd als een 'kennen' en een 'vertrouwen' Zo doet de Heilige Geest ons ook 'weten' wat ons in genade door God geschonken is.

Het cahier behandelt thema's uit de geloofsleer. De Schrift gaat daarbij open. Aan de hand van de geschiedenis wordt getoond hoe onze voorouders om zijn gegaan met geloofsvraagstukken en hoe zij luisterend naar het Woord zijn gekomen tot geloofsonderwijs.Het gaat onder meer over gebedsverhoring, verzoekingen, hoe gelovigen het kunnen volhouden, over geloof en gevoel en het verschijnen voor Gods rechterstoel. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met vragen van de hand van mevrouw Zwikstra-de Weger,voor behandeling in verenigings- of bijbelclubverband.

Het lezen van dit cahier is een bemoediging voor het gereformeerde geloof! Het cahier sluit af om vast te geloven tegen elke aanvechting van het geloof in: Vrees niet, want zij, die bij ons zijn, zijn talrijker dan zij, die bij hen zijn. Zeker weten!.



Preken Vandaag
van ds. M. Heemskerk

Moet er vandaag anders gepreekt dan bijvoorbeeld vijftig jaar geleden? Moet er zelfs nog wel gepreekt worden? Is preken geen achterhaalde manier om de mens van de eenentwintigste eeuw te bereiken?
Natuurlijk, de inhoud van de boodschap is door de eeuwen heen dezelfde. Maar zijn de mensen voor wie de boodschap bestemd is, niet zó veranderd, dat je ze vandaag de dag met een preek maar moeilijk meer bereikt?
Ds. Heemskerk neemt ons mee door de Bijbel en onze belijdenis. We zien hoe al eeuwenlang in verschillende omstandigheden steeds weer hetzelfde beleden is.
De Bijbel wijst ons zelf de weg: 'Elke schrifttekst is door God geïnspireerd en kan gebruikt worden om onderricht te geven, om dwalingen en fouten te weerleggen, en om op te voeden tot een deugdzaam leven, zodat een dienaar van God voor zijn taak berekend is en voor elk goed doel volledig is toegerust' (NBV).
Het verkondigen van het Woord is zo kenmerkend voor de gemeente, dat je zonder die verkondiging niet van kerk kunt spreken. Wie de Bijbel leest, wie over eeuwen belijden heenkijkt, wie vandaag wereldwijd rondkijkt, zal dit bevestigen. Woordverkondiging is kenmerkend voor de kerk.
Maar daar is de vijand ook van op de hoogte. Het kan dus ook makkelijk mis gaan op de preekstoel. De Bijbel is dan ook wegwijzer in dit vraagstuk.

De Schrift krijgt in dit cahier het laatste woord. Ook als het gaat om de vraag of preken nog zin heeft in de 21e eeuw. En zo ja, hoe de preek er dan uit moet zien, wil ze het effect hebben die de Schrift eraan toekent. Dit boekje sluit aan bij het eerder verschenen cahier van dr. A.N. Hendriks, dat vanuit een andere invalshoek ook de prediking als thema heeft.

Start met de Schrift
Meditaties voor en over het kerkelijk leven

P. Niemeijer

Een boekje voor hen die graag meedenken en meewerken in de kerk. En voor ambtsdragers die graag een handreiking willen voor het spreken over allerlei zaken waarmee ze te maken krijgen in hun werk.
Aan de hand van tal van bijbelgedeelten passeren heel wat facetten van het kerkelijk leven de revue, zoals:

• in welke gezindheid bouw je aan de kerk
• hoe werkt de Geest van God onder ons en hoe worden wij met Hem vervuld
• hoe ga je om met onderlinge verschillen
• waar vind je rust als je onrecht is aangedaan in de kerk
• wat is de taak van de kerk in de wereld van vandaag
• is liturgie eigenlijk wel zo belangrijk
• welke waarde en betekenis hebben afspraken in de kerk
• wat is de positie van de kinderen in Gods koninkrijk
• hoe oordelen we over leden van andere kerken
• wat is onze eigen taak als het om kerkelijke eenheid gaat
• waar is binding aan de leer voor nodig.

De schrijver was voorzitter van de generale synode van De Gereformeerde Kerken in Nederland, die in 2005 in Amersfoort-Centrum werd gehouden. Hij opende elke vergaderweek met een korte bijbelstudie over een bepaald facet van het kerkelijk leven. In dit boekje zijn die overdenkingen gebundeld. Het boekje geeft een indruk van de manier waarop de synode haar werk deed. En de auteur hoopt dat het ook een bijdrage levert aan het onderlinge gesprek en de zo gewenste samenbinding in de kerken.